Diyarbakır’da eski bir evin avlusuna girdiğinizde ilk dikkatinizi çeken şey çoğu zaman taş olur. Suriçi’ndeki konakların avlularında, merdiven basamaklarında, havuz kenarlarında ve bugün yeni yapılan villaların bahçe döşemelerinde o koyu, gözenekli bazalt taşını görürsünüz. Güzeldir, serindir, şehrin karakteridir. Ama temizliği konusunda en çok yanlış yapılan yüzeylerden biri de odur.
Bu yazıda kara taşı yıpratmadan nasıl temizleyebileceğinizi, nelerden kaçınmanız gerektiğini ve hangi durumda işi bir Diyarbakır temizlik şirketine bırakmanın daha mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
Bazalt neden diğer zeminler gibi temizlenmez?
Bazalt volkanik bir taş. Yüzeyinde gözle görülen ya da görülmeyen küçük boşluklar var. Bu boşluklar suyu, tozu ve kiri içine alır; seramik gibi üstünde tutmaz. Bu yüzden bir avluyu yalnızca üstten silmek çoğu zaman yetmez, kir birkaç gün sonra yeniden yüzeye çıkmış gibi görünür.
İkinci önemli nokta renk. Taş koyu olduğu için açık renkli her kalıntı hemen fark edilir. Fazla deterjan kullanıldığında ya da kireçli su kuruduğunda taşın üstünde beyazımsı, bulutlu lekeler oluşur. Çoğu ev sahibi bu lekeyi “taş kirlenmiş” diye yorumlar ve daha fazla deterjanla yeniden yıkar. Sonuç, her seferinde biraz daha belirgin hâle gelen bir beyazlık olur.
Üçüncüsü ise derzler. Eski evlerde taşların arasındaki harç çoğunlukla kireç esaslıdır. Taş dayanıklı olsa bile aradaki harç o kadar dayanıklı değildir. Temizlikte asıl korunması gereken yer çoğu zaman taşın kendisi değil, aradaki bu dolgudur.
Yapılmaması gerekenler
Avlu temizliğinde gördüğümüz hataların büyük kısmı iyi niyetle yapılıyor. En sık karşılaştıklarımız şunlar:
- Tuz ruhu ve asitli ürünler: Beyaz lekeyi çıkarmak için asitli bir ürün dökmek cazip gelir. Ancak asit kireç esaslı derzleri çözer, zamanla taşlar arasında boşluk açılır. Kısa vadede temiz görünen avlu birkaç yıl içinde gevşemiş taşlarla karşınıza çıkabilir.
- Çamaşır suyunu bolca kullanmak: Gölgede kalan köşelerde yosun ve küf için çamaşır suyu ilk akla gelen çözümdür. Seyreltilmeden ve durulanmadan kullanıldığında hem bitkilere zarar verir hem de taşta kuruduktan sonra iz bırakabilir.
- Çok yüksek basınçlı yıkama: Basınçlı yıkama makinesi doğru mesafede ve uygun ayarla kullanıldığında işe yarar. Ama ucu taşa çok yaklaştırılırsa eski derzleri oyar, yüzeydeki zayıf kısımları koparır.
- Bol köpüklü deterjan: Gözenekli taş köpüğü içine çeker. İyi durulanmayan deterjan, kuruduğunda o tanıdık beyaz tabakayı oluşturur.
Evde uygulanabilecek güvenli yöntem
Düzenli bakım için karmaşık bir şeye gerek yok. Önemli olan sırayı doğru kurmak.
1. Önce kuru temizlik. Avluyu yıkamadan önce sert kıllı bir süpürgeyle toz, yaprak ve kumu toplayın. Kuru kir ıslandığında çamura dönüşür ve gözeneklere daha derin yerleşir.
2. Hafif ve nötr bir temizleyici. Taş yüzeyler için üretilmiş, pH değeri nötr bir temizleyiciyi etiketteki orana göre suyla karıştırın. Ölçüyü artırmak temizliği artırmaz, yalnızca durulamayı zorlaştırır.
3. Fırçayla çalışın, beklemeyin. Karışımı küçük bölümler hâlinde uygulayın ve fırçayla ovun. Özellikle yaz aylarında taş çok çabuk ısınır ve ürün yüzeyde kurur. Diyarbakır’ın öğle güneşinde avlu yıkamak bu yüzden iyi fikir değil; sabah erken ya da akşamüstü saatleri çok daha uygun.
4. Bol suyla durulayın. Durulama, işin en çok atlanan ama en önemli kısmı. Su taştan berrak akana kadar devam edin. Suyun gider ya da süzgeç yönüne aktığından emin olun; köşede biriken su kuruduğunda leke bırakır.
5. Kurumaya bırakın, sonra bakın. Islak bazalt her zaman olduğundan daha koyu ve temiz görünür. Gerçek sonucu görmek için taşın tamamen kurumasını bekleyin.
Yosun, kuş pisliği ve yağ lekesi
Avlunun güneş görmeyen köşelerinde, çiçek saksılarının altında ve havuz kenarında yeşil bir tabaka oluşabilir. Bu tabaka hem görüntüyü bozar hem de ıslakken kaygan olur. Önce fırçayla mekanik olarak almak, ardından taş için uygun bir yosun temizleyici kullanmak ve iyice durulamak çoğu zaman yeterlidir. Kalıcı çözüm ise o köşenin daha iyi havalanmasını ve suyun orada birikmemesini sağlamaktır.
Mangal yapılan avlularda yağ damlaları ayrı bir dert. Yağ gözeneklere hızla işler. Taze lekeyi kâğıt havluyla bastırarak almak, üstüne ovalamamak gerekir. Eski yağ lekeleri ise çoğunlukla tek seferde değil, birkaç uygulamayla açılır.
Mevsime göre küçük bir düzen
Diyarbakır’da avluyu en çok yoran iki dönem var: tozun bol olduğu yaz ve donların görüldüğü kış. Yazın haftalık kuru süpürme ve ayda bir hafif yıkama çoğu ev için yeterlidir. Sonbaharda yapraklar gider ağızlarını tıkamadan toplanmalı, kış gelmeden de derzlerde açılma olup olmadığına bakılmalıdır. Derzdeki çatlağa dolan su donduğunda genişler ve boşluğu büyütür. Baharda ise kışın biriken kiri almak için daha kapsamlı bir temizlik yapmak mantıklıdır.
Ne zaman profesyonel destek almalı?
Küçük bir balkon ya da birkaç basamak için evdeki yöntem yeterli olur. Ancak geniş bir avlu, eski bir konak, uzun süre bakımsız kalmış bir bahçe ya da beyazlamış ve ne yapsanız gitmeyen lekeler varsa durum değişir. Bu tür işlerde taşın ve derzin durumuna bakıp hangi ürünün, hangi basıncın kullanılacağına karar vermek gerekir.
Diyarbakır temizlik hizmeti verirken avlu ve dış alan işlerinde önce küçük ve görünmeyen bir köşede deneme yapmayı tercih ediyoruz. Taşın nasıl tepki verdiğini görmeden geniş bir alana ürün uygulamak, düzeltilmesi zor sonuçlara yol açabilir. Eski bir evin avlusunu ya da bahçe taşlarını temizletmeyi düşünüyorsanız, Zirve Temizlik olarak yerinde görüp size nasıl bir yol izleneceğini anlatabiliriz.
Kara taş yüzyıllardır bu şehrin evlerini ayakta tutuyor. Biraz sabır ve doğru yöntemle sizin evinizde de uzun yıllar güzel görünmeye devam eder.
